1. Anasayfa
  2. Elektronik

Diyak Nedir? Ne İşe Yarar? Diyak Yapısı ve Çalışması

Diyak Nedir? Ne İşe Yarar? Diyak Yapısı ve Çalışması
Diyak
6

Bu yazımızda Diyak Nedir? Ne İşe Yarar? Diyak Yapısı ve Çalışması sorusuna cevap vereceğiz. Keyifli okumalar.

Diyak Nedir? Ne İşe Yarar?

Diyak (Diac) = Alternatif Akım için Diyot (Diode For Alternating Current Switch) olarak adlandırılır.

Diyak; iki yönde akım geçirebilen iki uca sahip bir tetikleme diyotu olarak bilinir. Aynı zamanda AC akım durumu için anahtarlama elemanı olarak bilinir. Diyaklar tetikleme ucu olmayan yani kutupsuz iki tristörden oluşur.

Diyak Nedir? Ne İşe Yarar? Diyak Yapısı ve Çalışması
Diyak’ın sembolü ve uygulama

Diyak Yapısı 

İki adet diyodun (PNPN) biribirine ters yönlü olarak ve paralel şekilde bağlanmasıyla oluşturulan ve her iki yönde akım geçirebilen tetikleme elemanlarına “diyak” denir. Diyaklar her iki yönde de aynı görevi için kullanılan zener diyotlar gibi çalışmaktadır. 

Diyak Nedir? Ne İşe Yarar? Diyak Yapısı ve Çalışması
Diyak Sembolü ve İç yapısı

Diyak Çalışma Prensibi

Diyak’ın geçirme (kırılma) gerilimi 24-36 volt arasındadır. Yani elemana verilen gerilim bu gerilimler arasında olduğunda diyak iletkendir. Yani akım geçirir. Diyak devreye bağlanırken A1-A2 ayaklarının devreye bağlanma şekli önemsizdir. Yani iki farklı şekilde de bağlanabilir. Örnek olarak diyak çalıştığı anda A1-pozitif ise akım A1’den A2 ayağına doğru akar. Eğer A2-pozitif ise akım A2’den A1 ayağına doğru akar. Bu durumlar ile diyak iki yönde de akım geçirebilen bir tetikleme elemanıdır. 

Diyak üzerinden geçecek maksimum akım yaklaşık Imax=2 A (Amper)’dir. Ayrıca diyak üzerinde geçecek akım değeri Imin değeri altına düşmediği sürece diyak ietkendir.

Diyak Karakteristik Eğrisi 

Diyak’ın Karakteristik Eğrisi
Diyak’ın Karakteristik Eğrisi

Karakteristik Eğrisindeki Bilinmeyenler;

  • Imax = Diyak üzerinden geçirelebilecek maksimum,
  • Imin = Diyak’ı iletimde tutacak minimum akım (bu akımın altına düşerse diyak yalıtım durumuna geçer),
  • Umax = Diyak’ın iletimde kalabileceği maksimum gerilim,
  • Umin = Diyak’ın iletimde kalabileceği minimum gerilim (bu gerilimin altına düşerse diyak yalıtım durumuna geçer) olarak açıklanabilir.

Diyak Nerelerde Kullanılır?

Diyak Kullanıldığı Yerler,

  • Motor kontrol sistemleri,
  • Darbe osilatörü olarak,
  • Tristör ve triyak tetikleme devreleri,
  • Isıl kontrol sistemleri,
  • Bir ışık kaynağının parlaklığı ayarlama (dim etme) gibi çeşitli devreler ve kontrol sistemlerinde kullanılmaktadır.

diyak yardımıyla lamba parlaklığı kontrolü

Yukarıdaki devrede L1 lamba olarak düşünelim. Bu devrede diyak yardımıyla lamba parlaklığı kontrolü sağlanmaktadır.

Diyak Sağlamlık Kontrolü Nasıl Yapılır?

Avometre ile diyak’ın sağlamlık kontrolünde,

  • İlk olarak avometre direnç kademesine alınır.
  • Avometre uçları farketmeksizin diyak uçlarına değdirilir.
  • Aynı işlem uçlar değiştirilerek tekrarlanır.
  • Bu iki ölçüm de yüksek direnç değeri görülmelidir.
  • Eğer iki durumda da yüksek direnç görülürse “diyak sağlamdır”.
  • Eğer iki durumda da düşük direnç görülürse “diyak arızalıdır”.
Diyak Sağlamlık Kontrolü
Diyak’ın AVO metre ile kontrolü

Bu şekilde yapılan sağlamlık kontrolü tam güvenilir bir yöntem değildir. Daha güvenilir sonuçlar için;

  • Diyak devrede, iletimde ve yalıtım durumunda iken yapılacak ölçüm ya da basit bir triyak tetikleme devresi kullanılarak yapılabilir.

Bu yazımızda Diyak Nedir? Ne İşe Yarar? Diyak Yapısı ve Çalışması sorusuna cevap vermeye çalıştık. Eksik veya hatalı gördüğünüz kısımları lütfen yorumlar kısmında belirtiniz. Diğer yazılarımızda görüşmek dileğiyle.

İlginizi Çekebilir
op-amp-nedir

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yorumlar (6)

  1. Selamünaleyküm abi 470.680k olsa yani 2. Bi drenç olmasa olur mu

  2. çok güzel olmuş elinize sağlık

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir